Blockchain: bedreiging of kans?

vrijdag 14 april 2017 - 12:22

Een van de onderwerpen die de publishingwereld op dit moment bezighoudt, is blockchain. Wat betekent deze technologie voor de toekomst van rechtenorganisaties en publishers? Verschillende muziekuitgevers laten in deze special hun licht schijnen op deze nieuwe ontwikkeling en vertellen of ze blockchain zien als kans of als bedreiging. Ze zijn het er in ieder geval over eens dat hun eigen rol nog lang niet is uitgespeeld.

Kort voor het Amsterdam Dance Event werd de term ‘blockchain’ ineens van een ondergronds borrelende term gekatapulteerd tot hét woord dat de wereld van de muziekuitgaven en de incassering van rechten zou moeten gaan veranderen. Loopt dat echt zo’n vaart? En wordt de traditionele publisher of de traditionele auteursrechtenorganisatie daarmee overbodig?

De meningen over de rol van blockchain in de muziekindustrie zijn verdeeld, temeer daar traditionele publishers en auteursrechtenorganisaties veelal meer doen dan alleen administreren. Toch is de blockchain wel een ‘game changer’, een die bijvoorbeeld tijdens afgelopen Eurosonic Noorderslag onder de vlag The Future Is Blockchained uitgebreid werd besproken en binnenkort op Buma Music In Motion eveneens een belangrijk programmaonderdeel zal vormen.

De blockchain kent zijn oorsprong als de datastructuur achter het bitcoin-netwerk: een digitaal dataregistratiesysteem dat zich laat vergelijken met een ouderwets grootboek. De mogelijkheden van de blockchain gaan echter veel verder dan alleen het registreren van financiële transacties. In theorie zouden alle soorten data (gebundeld in gecodeerde ‘blokjes’ en aan elkaar gekoppeld in een keten) binnen een blockchain geregistreerd kunnen worden. Elk blokje is voorzien van een unieke en niet te herleiden code, die aansluit op de code van het vorige ‘block’ in de keten, en hierdoor is die keten onveranderlijk, en in theorie foutloos en helder. Voor de afgelopen editie van Amsterdam Dance Event werd bekend dat Hardwell gebruik gaat maken van blockchain om de rechten van de muziek op zijn label Revealed Recordings in kaart te brengen.

De Amsterdamse start-up Rightsshare heeft de technologie ontwikkeld die blockchain voor muzikanten inzetbaar maakt. Normaliter worden de diverse muziekgerelateerde rechten in Nederland geïnd door Buma/Stemra, die het auteursrecht vertegenwoordigen en daarmee tevens het werk doen voor de componist, tekstdichter en uitgever van de composities (waarbij elke partij doorgaans 33% van de inkomsten ontvangt). Het blockchain-platform van Rightsshare haalt Buma/Stemra echter uit dit model. De tracks van Revealed Recordings worden online aangeboden en het label fungeert als een ‘digital service provider’ die de  vergoeding aan zichzelf uitkeert. “Dit blockchain-platform stelt Hardwell in staat om zijn activiteiten te controleren en alle streaminginkomsten van zijn eigen nummers meteen te ontvangen”, zo lichtte Chris van Houten van Rightsshare toe. “Door deze techniek weten Spotify, YouTube en straks ook Facebook bij elk nummer wie ze hoeveel moeten uitbetalen.”

Betrouwbare authenticatie

In theorie is het ook mogelijk om elke rechthebbende – van componist of producer tot gesamplede partij – in de blockchain op te nemen en van daaruit automatisch uitbetaald te laten worden. Bij de lancering gaf Rightsshare aan te hopen dat de ver-deling van muziekrechten op deze manier in de toekomst transparanter en sneller gaat verlopen, aangezien het op dit moment vaak lang duurt voor een vergoeding binnenkomt (men claimt dat dit met blockchain drie- tot vierhonderd dagen sneller kan) en het met het verdelen van rechten nog regelmatig fout gaat. “Bij het registreren en beheren van intellectueel eigendom in de muziekwereld kan blockchain dienen als derde, onafhankelijke partij, die het afrekenproces sneller, efficiënter en goedkoper maakt. Het resultaat: betrouwbare authenticatie van muziek en een eerlijkere verdeling van rechten en gelden”, aldus Rightsshare.

Daar zit hem echter ook meteen de kneep, want in theorie zijn rechten al vrij makkelijk te verdelen als je als partij zelf de verkoop doet en dus rechtstreeks ziet wat er binnenkomt. Het gaat in dezen juist om het inzichtelijk krijgen van de externe geldstromen, het bijhouden van het aantal keren dat een track gedraaid of gespeeld wordt op radio, televisie of tijdens een live-evenement, en uiteraard het aantal plays op de diverse streamingdiensten. Om dat te ondervangen zouden individuele blockchainpartijen zelf afspraken moeten gaan maken met alle verschillende aanbieders en media, terwijl er toch al een partij bestaat die hier de juiste contacten en mechanismen voor heeft.

Die partij gaat ook met zijn tijd mee en ziet zijn rol voor de toekomst mogelijk veranderen. “Als blijkt dat een blockchain voor rechthebbenden de ultieme oplossing is, zal Buma/Stemra daarin zijn rol opnieuw moeten vinden”, zo stelde de nieuwe Buma/Stemra-CEO Wim van Limpt recent in Entertainment Business. “In mijn ogen kan Buma/Stemra ook een belangrijke rol spelen in een situatie waarin bijvoorbeeld de blockchain-technologie succesvol wordt toegepast op het beheer en de exploitatie van het auteursrecht. Bijvoorbeeld als trusted party die controleert en valideert, als partij die de beste deals kan maken, of als monetizer bij grote partijen als YouTube. Hoe dan ook, onze rol in de toekomst zal ontegenzeggelijk veranderen. Aan ons om die rol te definiëren. Het  optimaliseren van verdiensten voor rechthebbenden is altijd het hoogste doel.”

Managend administratiekantoor

Inzet van de beschikbare blockchaintechnologie is nu nog minimaal en verre van uitgekristalliseerd. De potentiële mogelijkheden zorgen er echter wel voor  dat de markt volop in beweging is, en de komende jaren zal pas gaan blijken in hoeverre het speelveld echt gaat veranderen. Feit is dat de wereld van de auteursrechten nooit heeft stilgestaan en zich al jaren – zij het soms wat traag – meebeweegt met de markt. De schimmige muziekuitgever van weleer, die zijn auteurs met ondoorzichtige contracten bedient, kan in de muziekwereld anno 2017 niet meer bestaan; de ledenlijst van de later dit jaar jubilerende Nederlandse Muziek Uitgevers Vereniging (NMUV) is een gezonde mix van oud-gedienden en jonge honden, en de rol van de uitgever is veranderd van administrateur pur sang tot een partij die op creatief vlak meedenkt en -helpt met de auteurs voor wie men werkt.

Een veelgehoorde kreet rond blockchain is dat een componist in feite niet alleen Buma/Stemra in het proces kan buitensluiten, maar het in de toekomst ook wel zonder uitgever kan redden. Dit soort uitspraken gaat echter voorbij aan de rol die de uitgever tegenwoordig bekleedt. “Het veel gehoorde cliché ‘uitgevers doen niets’ is een makkelijke uitspraak, die geen recht doet aan hun werkzaamheden. In een markt waarin managers oprukken en vaak 20% rekenen zonder verdere investeringen, is de uitgever de laatste jaren voor een vaak lager percentage opgegaan in de rol van manager”, aldus stelde Raymond van Vliet van Cloud 9.

Van Vliet publiceerde eind 2016 zijn met Victor Mastboom geschreven boek Start From Scratch, waarin de voorheen ondoorzichtige muziekwereld op transparante wijze wordt toegelicht. “De groei van het aantal producers en artiesten hield geen gelijke tred met groei van het aantal ervaren managers. Een uitgever wordt daardoor steeds vaker door veelal jonge componisten als vraagbaak gebruikt. Ook voor de meer ervaren componisten en auteurs is de rol van de uitgever vaak groot”, vertelt Van Vliet. De taak van een uitgever komt nu overeen met die van een manager die tevens de volledige wereldwijde administratie van de componist/tekstdichter verzorgt. Maar dan tegen een over het algemeen lager percentage dan de huidige managers. In de snelle muziekmaatschappij is de verwachting dat het mechanisch recht op het gebied van geluidsdragers binnen enkele jaren volledig zal zijn vervangen door inkomstenstromen uit onlineplatforms zoals YouTube, Spotify en andere streamingdiensten. Gecombineerd met het groeiende aantal labels en een daling van het kennisniveau maakt dit het hebben van een publisher van evident belang, vanwege zijn kennis van zaken, zijn netwerk en het apparaat om wereldwijd de steeds meer versnipperde inkomsten binnen te krijgen.”

Bredere uitgeversrol

Dat laatste is ook de boodschap die de NMUV recent heeft willen uitdragen rond de uitreiking van de Buma Awards. Dit prijzenfestijn uit de Buma-koker zet juist de componisten in het zonnetje als ‘de motor achter de muziekindustrie’; de uit-gevers zijn hierbij de olie. In het persbericht met de titel ‘Muziekuitgever onmisbaar voor BUMA Award-winnaars’ komen een aantal componisten aan het woord die de rol van de uitgever onderstrepen. Want waar het werk met een blockchain uiteraard kan zorgen voor een transparante uitbetaling, hebben uitgevers nog altijd een veel bredere rol.

In het schrijven stelt Armin van Buuren: “Zonder muziekuitgever was ik nooit zo ver gekomen. Men organiseert songwriter-camps waardoor ik nieuwe artiesten ontmoet, zorgt ervoor dat mijn muziek in de Coca-Cola-commercial of een Nederlandse film te horen is en incasseert mijn gelden in binnen- en buitenland.” Uitgevers hebben een meerwaarde in het betalen van een voorschot voor opnames of ontwikkeling van de auteur, het aanbieden van producties van de componist bij labels en/of platen-maatschappijen of het pitchen van songs voor een sync ten behoeve van games, films, tv-series of commercials. Zoals Luciano Winter (Rotterdam Airlines) zegt: “Onze muziekuitgever is een aanvulling op ons bedrijf. Men denkt mee, investeert, koppelt en administreert.”

Ook zet de uitgever co-writes en co-writing camps en samenwerkingen met artiesten op. Die rol zal in de toekomst ondanks (of misschien wel dankzij) innovaties als blockchain waarschijnlijk alleen maar belangrijker worden. Hierover zegt Rochelle: “Mijn muziekuitgever heeft mij met songwriters en producers in Londen en Miami in contact gebracht, en hierdoor kan ik mij als songwriter blijven ontwikkelen. Het succes met All Night Long dank ik aan de hook-up van mijn muziekuitgever met de juiste mensen. De vier jaar dat ik met mijn muziekuitgever samenwerk hebben mij geen windeieren gelegd.”