Achtergrond: Het PlayStation 4-effect

dinsdag 12 september 2017 - 13:44

Met ruim 60 miljoen verkochte PlayStation 4-spelcomputers is Sony Interactive Entertainment de absolute marktleider. Hoe heeft het bedrijf zo snel zo’n enorme voorsprong weten te nemen op de concurrentie? Wat is de magie van PlayStation 4?

Toen de vorige generatie spelcomputers op zijn einde liep, ontspon zich de traditionele strijd tussen Sony en Microsoft. De eind 2005 uitgebrachte Xbox 360 had aanvankelijk een voorsprong, maar het aantal verkochte exemplaren van de PlayStation 3, die een klein jaar daarna uitkwam, trok gaandeweg aan en naarmate de jaren volgden kwamen de twee concurrenten steeds dichter bij elkaar. Een gezonde console war, waarbij Nintendo wist te imponeren met zijn Wii, die eind 2006 op de Europese markt kwam. Hoe anders is dat bij de achtste generatie spelcomputers. De teleurstellend verkopende Wii U is inmiddels vervangen door de Nintendo Switch. De Xbox One doet het goed, maar de PlayStation 4 is ontegenzeggelijk heer en meester. Met meer dan 60 miljoen verkochte consoles in minder dan vier jaar tijd bevindt Sony zich in een uitzonderlijk comfortabele positie.

Momentum

Een opvatting die brede steun vindt, is dat PlayStation 4 heeft geprofiteerd van de hobbelige start van de Xbox One. Bastiaan Vroegop, techredacteur van NU.nl: “Waar Microsoft moeite had om op gang te komen, maakte Sony in het begin bijna alleen maar goede keuzes. De PlayStation 4 was bijvoorbeeld goedkoper dan de Xbox One, omdat de Japanse gigant niet hoefde te stoeien met meegeleverde bewegingssensoren zoals de Kinect van Microsoft. Daarnaast had Sony de distributie ook nog eens veel beter op orde, vooral als je kijkt naar Nederland. De Xbox One kwam hier pas veel later uit, op een moment dat de harde kern al een PlayStation 4 in huis had gehaald. Dat heeft momentum gecreëerd voor Sony.”

Matthieu van IJpen, category manager bij Video Service Nederland, beaamt dit. “Ik was een echte Xbox 360-speler. Natuurlijk haalden de echte fans de Xbox One over de grens in Duitsland, maar voor de meeste consumenten was dat te veel gedoe. Dan was de keuze voor PlayStation 4 een stuk makkelijker.” Maarten de Kwaadsteniet, hoofdredacteur IGN Benelux:

“Sony is inderdaad goed begonnen door een scherpe prijs en wereldwijde beschikbaarheid. Ze hebben daar vooral van kunnen profiteren met multiplayer-titels die je met vrienden wilt spelen. Een consument gaat namelijk geen andere spelcomputer kopen dan die van zijn vrienden, als hij samen bijvoorbeeld Destiny wil spelen.”

Indirecte marketing

In de Verenigde Staten, het thuisland van de Xbox, laat PlayStation momenteel sterke cijfers zien. In een recent interview in Times Magazine stelde Jim Ryan van Sony dat er voor iedere Xbox One twee PlayStation 4-consoles worden verkocht. In Europa is die verhouding zelfs een op drie. Is het een gelopen race?

“Je merkt dat Microsoft zijn strategie sowieso al aanpast”, stelt Vroegop. “De techgigant heeft steeds minder interesse in het aanbieden van een spelcomputer, maar wil van het merk Xbox liever een pc en settopbox voor in de woonkamer maken. Eigenlijk moet de Xbox een verlengstuk van de Windows-computer worden, die je gebruikt om dingen te doen die je niet op een laptop of desktop wilt doen. Games die vroeger exclusief voor de Xbox waren, verschijnen nu ook voor pc, waardoor het bedrijf zijn marktaandeel probeert te veroveren op een andere plek. Slim, want Microsoft hoeft hierdoor minder in het vaarwater van de PlayStation 4 te zitten.”

Dragan Blom, eigenaar van Foregames, vindt niet dat het voor Sony een gelopen koers is, maar volgens hem spelen er wel andere factoren mee. “Sony heeft Xbox lange tijd klein gehouden met uitingen over 1080P en 900P, iets waar niemand echt om maalt, maar waar Sony dankbaar gebruik van heeft gemaakt in zijn indirecte marketing. Blijf het maar herhalen en iedereen zal denken dat 900P slecht is. Dan gaat het balletje vanzelf de verkeerde kant op rollen voor het merk Xbox. Wat ik echter niet begrijp, is dat een bedrijf als Microsoft niet in staat is om een solide flow aan releases op gang te houden. Neem Rare: waarom duurt het zo lang voordat die studio met een sterke titel voor Xbox One komt? Ik verkoop in mijn winkel nog steeds Rare’s Donkey Kong-games voor de Nintendo 64. Of neem het debacle rond het cancelen van Scalebound [de exclusieve Japanse Xbox One-actiegame van publiekslieveling Platinum Games]. Wat is daar fout gegaan? Xbox hoeft echt niet in te pakken, want er zal altijd een substantiële, trouwe fanbase blijven bestaan, maar er moet iemand binnen Microsoft opstaan die met zijn vuist op tafel slaat en zegt: ‘Nu is het genoeg!’”

Software

Genoeg goede software is inderdaad belangrijk voor het levensbehoud van een spelcomputer. Een combinatie van eigen exclusieve titels en ondersteuning van third-party-uitgevers speelt hierbij een sleutelrol. Sony heeft ook hier de zaken goed op orde. Enerzijds zijn er de exclusieve, typisch Japanse titels als Nioh, Bloodborne en Persona 5, anderzijds westerse blockbusters als Uncharted 4, Horizon: Zero Dawn en Gran Turismo Sport. Daarnaast verschijnt iedere grote multiplatformtitel voor PS4.

Blom: “First-party is belangrijk, third-party is belangrijk. Het allerbelangrijkst is het aanbieden van een compleet pakket aan games; de meeste consumenten kijken niet eens wie de ontwikkelaar of uitgever is. Het najaar is voor Electronic Arts, Ubisoft en Activision. First-party is belangrijker in de drie kwartalen ervoor, en daar heeft Sony het heel goed gedaan.”

“En vlak Uncharted: The Lost Legacy ook niet uit”, vult De Kwaadsteniet aan. “Sony gaat daarbij erg slim om met games die geen console exclusive zijn, maar wel exclusieve content hebben, waarvan Destiny in mijn ogen het beste voorbeeld is. Bepaalde in-game content was een jaar eerder verkrijgbaar, en dat is bij een dergelijke game natuurlijk heel aantrekkelijk. Het lijkt er overigens een beetje op dat Sony het zelf bewust rustig aandoet in het najaar, waarbij ze benadrukken dat zij hét platform zijn voor multiplatform-titels. Dat hoeft niet eens zozeer waar te zijn, maar als die boodschap aankomt, dan zijn ze niet afhankelijk van first-party-najaarsklappers.”

Pro versus X

Vorig jaar introduceerde Sony een premium PlayStation 4, de PlayStation 4 Pro. Deze console doet het volgens Ryan eveneens boven verwachting: “Net als bij de PSVR verkoopt de Pro sneller dan verwacht. Er is momenteel een tekort aan hardware. Voor iedere vijf verkochte PlayStation 4-consoles is er één Pro.”

Microsoft komt dit najaar met de Xbox One X. Gaat Sony hier nog last van ondervinden? Van IJpen: “De Xbox One X wordt een krachtige console, maar hier gaat Microsoft de massa niet mee bereiken. De PlayStation 4 is deze generatie de duidelijke winnaar. Hardcoregamers worden wel verleid door de Xbox One X, maar de strijd om het grote publiek heeft Sony gewonnen.” De Kwaadsteniet: “We moeten niet overdrijven. Xbox blijft een sterk merk en de Xbox One doet het natuurlijk helemaal niet slecht, maar PlayStation 4 doet het gewoon veel beter. Wel maak ik me zorgen over de prijs van de Xbox One X. Voor de hardware van de console is het geen hoog bedrag, maar qua prijs is het verschil met PS4 Pro voor consumenten toch groot genoeg om voor die laatste te kiezen.”

Alles klopt

De magie van PS4 is nog niet uitgewerkt, zo lijkt het. Grote verschuivingen in het consolelandschap zijn vooralsnog niet aannemelijk. Blom: “Sony heeft de juiste producten op het juiste moment en op de juiste plaats. PlayStation is twintig jaar geleden begonnen in de clubscene, en dat heeft het cool gemaakt. Daar borduurt men vandaag de dag nog steeds op voort; alles klopt, en dan krijg je vanzelf die magische formule. Disney, Coca-Cola… PlayStation kan inmiddels in dat rijtje geplaatst worden.”