De mythes over vinyl ontrafeld

woensdag 13 september 2017 - 14:35

Er zijn weinig zaken waarover zo veel gediscussieerd wordt als over vinyl, zeker in tijden van streaming. En er is geen enkele geluidsdrager waarover zo veel mythes bestaan als over vinyl. Enkele ervan legden we voor aan drie mensen die er verstand van hebben: Dennis van Tetering, retail & catalogue manager bij Universal, Ton Vermeulen, directeur van Record Industry en Mark Klinkhamer, senior productmanager bij Music on Vinyl.

De geluidsmythe: ‘Vinyl klinkt beter dan digitaal’

Dennis van Tetering: “Een digitale drager klinkt beter dan vinyl. Wat je fijner vindt klinken is smaak, het kan namelijk allemaal goed klinken. Een cd als drager heeft een betere weergave van het top-midden en top-hoog spectrum. Vinyl is juist beter in het lage spectrum. Het heeft natuurlijk ook heel erg te maken met de kwaliteit van het digitale bestand of van de geluidsdrager, die doet ook iets met het geluid. Vinyl is de laatste tien jaar populairder geworden. Als reden wordt dan gegeven dat het beter klinkt dan digitaal. Of dat zo is, laat ik in het midden. Luister ik klassiek, dan kies ik altijd voor de cd. Als het in een compositie stil is, dan is het op cd ook echt stil. Met vinyl hoor je altijd wel een kraakje of tikje, daardoor is stil nooit helemaal stil.”

Ton Vermeulen: “Ik zou zeggen: prettiger in plaats van beter. Digitale muziek bevat meer geluid dan op de plaat kan, door de mechanische beperking daarvan. Als we de master van de cd één op één overzetten op vinyl, blijft er minder over, de hoge frequenties worden afgetopt. Dat betekent wel dat het vriendelijker is voor het oor. We kunnen, indien gewenst, platen op bepaalde frequenties bewerken om het geluid nog beter tot zijn recht te laten komen op vinyl.”

Mark Klinkhamer: “Ja, vinyl klinkt vele malen beter. Mits je een goede platenspeler, tuner en speakers gebruikt tenminste, en een mooie, stevige 180 gramplaat draait, die gesneden is van een hoge kwaliteitsmaster. Het schelle geluid van de cd en de mp3, of van streaming, is minder aanwezig op vinyl, en daardoor komt het geluid – en daarbij het gevoel – veel beter tot zijn recht.”

De kleurmythe: ‘Gekleurd vinyl is slechtere kwaliteit vinyl’

Dennis van Tetering: “De kleurstof die je toevoegt aan het vinyl om het een kleur te geven, maakt de plaat iets zachter, waardoor deze eerder grijs draait. Dat hoor je na verloop van tijd. Maar is de plaat helemaal nieuw, dan klinkt een gekleurde plaat even goed als een normale zwarte. Persoonlijk heb ik er geen last van; ik gebruik scherpe naalden, die ik regelmatig vervang en ben erg voorzichtig met mijn platen. Hoe je met je platen omgaat is op termijn veel bepalender dan de kleur van het vinyl.”

Ton Vermeulen: “Vroeger werd gekleurd vinyl vaak gemengd in de perserij zelf. Dan gebruikten ze een transparante vinylkorrel en mengden die met kleurpigment. Dat doen wij niet. Wij laten vinyl maken door een leverancier die ook de zwarte pvc levert voor de normale platen. Het is hetzelfde proces. Wel is het zo dat sommige kleuren iets mindere kwaliteit platen opleveren dan zwart, wit of transparant vinyl, al weet ik niet precies welke kleuren. De belangrijkste reden dat een plaat op zwart vinyl wordt geperst, is kwaliteitscontrole: een eventuele persfout is het makkelijkst te zien op zwart vinyl. Want pvc, waar vinyl van gemaakt wordt, is eigenlijk transparant.”

Mark Klinkhamer: “Tien jaar geleden zou ik meteen ‘ja’ hebben gezegd. Inmiddels is de samenstelling van het product erg veranderd en klinkt gekleurd vinyl vaak net zo goed als het zwarte goud. Daarnaast is het gewoon heel cool om mooie kleuren te matchen met het artwork. Sommige albums zijn net kunstwerken.”

De generatiemythe: ‘Vinyl is vooral voor oudere muziekliefhebbers’

Dennis van Tetering: “Wij zien dat er veel jongeren interesse hebben in vinyl en dat ze ook platen kopen. Dat krijgen we te horen van de retail, die zien de jongeren tenslotte binnenkomen. Neem bijvoorbeeld Justin Bieber, ook die verkoopt op vinyl. Je ziet bovendien dat er steeds meer nieuwe albums op vinyl uitkomen. En ook wordt er veel tweedehandsvinyl verkocht aan jongeren. Dat is goedkoper en past beter bij hun besteedbaar inkomen.”

Ton Vermeulen: “Het is momenteel precies andersom, als ik kijk naar de markt en wie er draaitafels kopen. Dat zijn jongeren. Ze organiseren zelfs vinyldraaiavonden, en op de platenbeurs in Utrecht loopt echt veel jeugd rond. Jonge bands brengen hun muziek ook op vinyl uit, anders word je niet serieus genomen.”

Mark Klinkhamer: “Juist de jongere generatie, die nog nooit een cd heeft gekocht, is erg bezig met vinyl. Het draait niet alleen om de plaat zelf, het artwork is net zo belangrijk. Kids hebben over het algemeen een beperkt budget, dus ze kopen heel bewust.”

De puristenmythe: ‘Onlineverkoop is de doodsteek voor crate digging’

Dennis van Tetering: “Volgens onderzoek heeft internet er juist voor gezorgd dat de vinylmarkt weer teruggekomen is. Dankzij het web vinden koper en verkoper elkaar makkelijker. Er zijn meer oorzaken. Zo is vinyl geen hype meer, dat zijn we al lang voorbij. Persoonlijk vind ik het fijner om in een winkel door een bak met platen te bladeren dan online te zoeken. In een winkel kan ik uit de bakken vissen wat ik nog niet ken, je loopt ergens tegenaan. Online kun je niet intikken: ‘geef mij wat ik nog niet ken, maar wel leuk vind’.”

Ton Vermeulen: “Vinyl is een product dat het uitstekend doet in de winkel – en het ook heel lang goed zal blijven doen, als ik kijk naar het aantal nieuwe winkels en het aandeel van onlineverkoop. Natuurlijk woont niet iedereen in de buurt van een vinylwinkel, maar de meeste mensen kopen hun platen in winkels.”

Mark Klinkhamer: “Nee, het vult elkaar juist goed aan. Muziekwinkels zullen altijd blijven bestaan. Voor het groeiende aantal beginnende vinylliefhebbers en voor consumenten die meer dan dertig kilometer moeten rijden op zoek naar een platenwinkel, zijn onlineretailers juist een prima uitkomst. Ik moet daar welbij zeggen dat ik zelf toch het liefst een plaat zie en in mijn handen wil hebben, voordat ik besluit hem te kopen.”